เปิดธรรมนูญครอบครัว ที่ใช้ดูแลอาณาจักร 100,000 ล้านบาท ของตระกูลเศรษฐี เก่าแก่สุดในฟิลิปปินส์
5 มิ.ย. 2026
ตระกูลร่ำรวยที่เรารู้จักส่วนใหญ่ของประเทศในอาเซียน ก็คือเหล่าคนเชื้อสายจีน ที่ล่องเรือมาเติบโตในดินแดนใหม่ ด้วยเสื่อผืนหมอนใบคล้าย ๆ กัน
แต่ที่ประเทศฟิลิปปินส์ จะมีหนึ่งตระกูล ในทำเนียบมหาเศรษฐี ที่มีหน้าตาที่แตกต่างไปจากคนอื่นค่อนข้างชัด
เพราะพวกเขาสืบเชื้อสายจากเจ้าอาณานิคมอย่างสเปน พร้อมส่งต่อความมั่งคั่งมาได้ นานกว่า 200 ปี
ผ่านสงครามโลก วิกฤติเศรษฐกิจ และเปลี่ยนผ่านมาถึงรุ่นที่ 8 จนกลายเป็นตระกูลธุรกิจที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศ
เบื้องหลังความสำเร็จนี้ ไม่ได้มีแค่เรื่องเงินทุน หรือความสามารถในการบริหาร แต่ยังมีเครื่องมือสำคัญที่เปรียบเสมือนกฎเหล็กของบ้าน
นั่นก็คือ ธรรมนูญครอบครัว..
แล้วกฎเหล็กของตระกูลนี้เป็นอย่างไร ?
มาหาคำตอบด้วยกันกับ WealthThink ทำความมั่งคั่ง ให้เป็นเรื่องง่าย
หลังล่องเรือจากสเปนมายังฟิลิปปินส์ ตระกูล Zobel de Ayala เจ้าของ Ayala Corporation กลุ่มธุรกิจที่เก่าแก่ที่สุดของฟิลิปปินส์ เริ่มต้นธุรกิจมาตั้งแต่ปี 1834 หรือเมื่อเกือบ 200 ปีที่แล้ว
ซึ่งหากเทียบกับประวัติศาสตร์ไทย ก็จะตรงกับสมัยรัชกาลที่ 3
ตอนแรกเริ่มต้นในธุรกิจโรงกลั่นสุรา ก่อนค่อย ๆ ขยายไปสู่ธนาคาร และอสังหาริมทรัพย์
พร้อมสร้างผลงานชิ้นโบแดง ด้วยการพลิกโฉมทุ่งหญ้ารกร้าง ให้กลายเป็นย่าน Makati ศูนย์กลางทางการเงินและธุรกิจสำคัญของฟิลิปปินส์
จากนั้นก็ค่อย ๆ เติบโตจนกลายเป็นอาณาจักรธุรกิจขนาดใหญ่ ครอบคลุมธุรกิจสำคัญผ่านทั้งบริษัทในเครือ การถือหุ้น และการร่วมลงทุน
ตั้งแต่อสังหาริมทรัพย์อย่าง Ayala Land, ศูนย์การค้า Ayala Malls, ธนาคาร BPI, เครือข่ายมือถือ Globe Telecom
ไปจนถึงการศึกษา สุขภาพ พลังงานสะอาด จัดจำหน่ายรถยนต์ไฟฟ้าควบคู่ไปกับการสร้างระบบนิเวศอย่างสถานีชาร์จ และอีกหลากหลายธุรกิจ
จนเรียกได้ว่า ใน 1 วันของคนฟิลิปปินส์ ต้องเป็นลูกค้าของธุรกิจสักอย่างของ Ayala..
จึงไม่น่าแปลกใจที่ในปี 2025 ที่ผ่านมา ตระกูล Zobel de Ayala มีสินทรัพย์อยู่มากถึง 111,000 ล้านบาท และถูก Forbes จัดอันดับให้เป็นตระกูลที่ร่ำรวยอันดับ 7 ของฟิลิปปินส์
ซึ่งหนึ่งในกุญแจสำคัญที่ทำให้อาณาจักรตระกูล Zobel de Ayala สามารถยืนหยัดและส่งต่อความยิ่งใหญ่ มาได้หลายชั่วอายุคน
นั่นคือ การที่สมาชิกในครอบครัวสามารถจัดระเบียบ และแยกแยะบทบาทหน้าที่ของตัวเองได้อย่างชัดเจน
ในธุรกิจกงสีทั่วไป คนในบ้านมักจะเอาความสัมพันธ์แบบเครือญาติมาปะปนกับการบริหารงานจนวุ่นวาย
แต่สำหรับตระกูล Zobel de Ayala พวกเขาเลือกที่จะขีดเส้นแบ่ง ระหว่างเรื่องธุรกิจกับเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัว ออกจากกันอย่างชัดเจน
พูดง่าย ๆ คือ ทุกคนต้องรู้ว่าตัวเองกำลังสวมหมวกใบไหนอยู่ ระหว่างผู้ถือหุ้น กรรมการบริษัท หรือผู้บริหาร
เพราะแต่ละบทบาท ก็จะมีหน้าที่และความรับผิดชอบที่แตกต่างกัน
และเครื่องมือสำคัญที่คอยตีกรอบกติกาเหล่านี้ไม่ให้ใครล้ำเส้นกัน ก็คือ ธรรมนูญครอบครัว
ธรรมนูญครอบครัว จึงเปรียบเหมือนสมุดกฎหมายประจำบ้าน ที่คอยกำหนดกติกาอย่างชัดเจน ตั้งแต่เรื่องของค่านิยม เป้าหมายธุรกิจ นโยบายการถือหุ้น ไปจนถึงขอบเขตความรับผิดชอบของคนในครอบครัว
และจากบทสัมภาษณ์ของคุณ Jaime Augusto Zobel de Ayala ประธานกรรมการ Ayala Corp. ซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่ 7 รวมถึงบทสัมภาษณ์ของเหล่าทายาทรุ่นที่ 8
จะเห็นว่า ธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจะยึดโยงอยู่กับกฎเหล็กสำคัญ 8 ข้อ แบ่งให้เข้าใจง่าย ๆ เป็น 2 กลุ่ม นั่นคือ
- กลุ่มที่ 1 กฎเหล็กสำหรับการจัดการเรื่องของครอบครัว
เป็นกติกาที่ใช้ปลูกฝังคนในบ้าน เพื่อสร้างรากฐานที่มั่นคงและป้องกันความขัดแย้งของเครือญาติ
1. เป็นผู้ดูแล ไม่ใช่เจ้าของ
ต้องสอนลูกหลานตั้งแต่เด็กให้เข้าใจว่า ธุรกิจกงสีไม่ใช่สมบัติส่วนตัวที่จะเอาไปใช้จ่ายฟุ่มเฟือยตามใจชอบ
แต่ธุรกิจคือสมบัติที่ถูกส่งต่อมา ให้พวกเขาทำหน้าที่เป็นเพียงผู้ดูแล เพื่อรักษามันให้เติบโตและส่งมอบให้คนรุ่นต่อไปอย่างมั่นคง
2. ต้องทำงานหนัก เพราะนามสกุลไม่ใช่ตั๋ววีไอพี
การเกิดมาพร้อมนามสกุลของตระกูล ไม่ได้เป็นตัวการันตีตำแหน่ง หรือเก้าอี้ผู้บริหารในบริษัท
ทายาทต้องถูกผลักดันให้ตั้งใจเรียน ขยันทำงาน และต้องพิสูจน์ฝีมือเหมือนคนอื่น ๆ เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกหลานคิดว่าตัวเองมีสิทธิพิเศษจนหลงระเริง
3. สื่อสารอย่างเป็นระบบ ผ่านสภาครอบครัว
พวกเขาจะมีการจัดกิจกรรมรวมญาติ เป็นพื้นที่ให้พูดคุย แลกเปลี่ยนไอเดีย รวมถึงตัดสินใจร่วมกันผ่านการประชุมที่เป็นระบบ
วิธีนี้จะช่วยให้สมาชิกตระกูลที่แม้จะไม่ได้เข้ามาบริหารธุรกิจโดยตรง ก็ยังรู้สึกว่าตัวเองมีส่วนร่วมด้วย และมองเห็นเป้าหมายไปในทิศทางเดียวกัน
4. ปลูกฝังความภูมิใจ และความรักชาติ
ผู้ใหญ่ในบ้านจะคอยเล่าประวัติศาสตร์ รากเหง้า และบทบาทของตระกูลที่มีส่วนช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศให้เด็กรุ่นใหม่ฟังอยู่เสมอ
เพื่อสร้างความรักชาติ ปลูกฝังความภาคภูมิใจ และสร้างจิตสำนึกให้รู้สึกรับผิดชอบต่อการรักษามรดกของตระกูล
- กลุ่มที่ 2 กฎเหล็กสำหรับการจัดการเรื่องธุรกิจ
เป็นกติกาที่ใช้เป็นเข็มทิศในการทำงาน เพื่อให้อาณาจักรยังคงเติบโต ทันโลก และก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม ๆ อยู่เสมอ
5. รักษาจิตวิญญาณการเป็นผู้บุกเบิก
ต้องไม่ยึดติดกับบุญเก่า เพราะความสำเร็จในอดีตไม่ได้การันตีความสำเร็จในอนาคต ดังนั้นผู้นำในแต่ละรุ่นต้องกล้าที่จะสร้างโอกาสการเติบโตใหม่ ๆ อยู่เสมอ
ไม่ว่าจะเป็นการพลิกโฉมธุรกิจเดิมที่ทำอยู่ หรือแม้แต่การขยายการลงทุนข้ามอุตสาหกรรมไปทำสิ่งใหม่ ๆ ก็ตาม
6. ดึงคนเก่งมืออาชีพมาบริหารธุรกิจ
พวกเขาเข้าใจดีว่า เป็นไปไม่ได้ที่ตระกูลจะมีทายาทที่เก่งและพร้อมรับไม้ต่อได้ทุกรุ่น การฝืนดันลูกหลานจึงอาจเป็นการจำกัดศักยภาพการเติบโตของบริษัท
พวกเขาจึงเปิดกว้างให้ผู้บริหารและทีมงานมืออาชีพจากภายนอกเข้ามา เพื่อให้ธุรกิจโตได้อย่างเต็มศักยภาพ
7. เป็นพันธมิตรที่นักลงทุนไว้ใจและเลือกลงทุนด้วย
ต้องบริหารงานด้วยความโปร่งใส มีมาตรฐาน พร้อมตั้งกฎชัดเจนว่า ห้ามคนในตระกูลที่เป็นผู้ถือหุ้น ไปลงทุนในบริษัทคู่แข่งเด็ดขาด
แนวทางนี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้พันธมิตรทางธุรกิจมั่นใจได้ว่า เมื่อตัดสินใจร่วมลงทุนกันแล้วจะไม่มีเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนแอบแฝงอยู่
8. สร้างธุรกิจที่เติบโตไปพร้อมกับสังคม
พวกเขาเชื่อว่า ความสำเร็จของบริษัทจะต้องสอดคล้องกับความก้าวหน้าของสังคม ซึ่งไม่ใช่แค่การบริจาคเงินหรือการทำกิจกรรม CSR แบบผิวเผิน
แต่คือการที่ธุรกิจต้องเข้าไปมีบทบาทในการแก้ปัญหาสังคมและยกระดับชีวิตผู้คนไปพร้อม ๆ กับการสร้างกำไรให้บริษัทเติบโตควบคู่กันไป
บทเรียนจากตระกูล Zobel de Ayala สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ธุรกิจครอบครัวที่จะก้าวข้ามกาลเวลาและเติบโตได้อย่างยั่งยืนนั้น
แค่คำว่าสายเลือดเดียวกัน หรือความรักในครอบครัวอาจยังไม่พอที่จะค้ำจุนอาณาจักรธุรกิจเอาไว้ได้
เพราะรากฐานที่แข็งแกร่งอย่างแท้จริง ต้องมาจากกติกาที่ชัดเจนและความตั้งใจของคนรุ่นก่อน ที่จะสร้างระบบส่งต่อให้คนรุ่นหลัง
ดังนั้น หากอยากให้ธุรกิจที่สร้างมากับมือ ถูกส่งต่อไปได้ถึงรุ่นลูกรุ่นหลาน การลงทุนที่สำคัญอาจไม่ใช่แค่การทุ่มเงินขยายกิจการให้ใหญ่โต
แต่คือการหันหน้ามาคุยกัน เพื่อร่วมกันสร้างธรรมนูญครอบครัว ให้เป็นกฎกติกาของบ้าน ที่ทุกคนยอมรับและพร้อมเดินตามร่วมกัน
เหมือนอย่างที่ตระกูล Zobel de Ayala ได้พิสูจน์ให้เห็นมาแล้วนั่นเอง..
#WealthTransfer
#ธุรกิจครอบครัว
#ZobeldeAyala
References