การสร้างความมั่งคั่งว่ายากแล้ว แต่การรักษาความมั่งคั่งให้อยู่รอดไปถึงรุ่นลูกรุ่นหลาน อาจเป็นเรื่องที่ยากกว่า

จนกลายเป็นสัจธรรมของธุรกิจครอบครัวที่ว่า ความมั่งคั่งมักส่งต่อไปได้ไม่เกิน 3 รุ่น

และกรณีศึกษาระดับโลก ที่ตอกย้ำเรื่องนี้ได้ชัดเจนที่สุด

นั่นคือ ตระกูล Vanderbilt

อดีตตระกูลมหาเศรษฐีอันดับ 1 ของสหรัฐอเมริกา ที่ครั้งหนึ่งเคยร่ำรวยมหาศาลถึงขั้นที่มีทรัพย์สินมากกว่าเงินในคลังของรัฐบาลสหรัฐฯ ในยุคนั้น

แต่ทุกวันนี้กลับไม่มีทายาทของตระกูล Vanderbilt ที่มีชื่อติดอยู่ในทำเนียบมหาเศรษฐีระดับโลกเลยสักคน

หากอยากรู้ว่าความมั่งคั่งระดับนั้น หายไปได้อย่างไร ? บทเรียนความผิดพลาดในการบริหารเงินของตระกูลนี้ คืออะไร ?

มาหาคำตอบด้วยกันกับ WealthThink ทำความมั่งคั่ง ให้เป็นเรื่องง่าย

ย้อนกลับไปในช่วงราวปี 1650 ตระกูลนี้มีจุดเริ่มต้นจากชาวดัตช์ที่อพยพข้ามน้ำข้ามทะเลมายังดินแดนโลกใหม่ อย่างสหรัฐอเมริกา

เพียงแต่เวลานั้นยังเป็นเพียงยุคบุกเบิก และเป็นช่วงเวลาก่อนที่สหรัฐอเมริกาจะประกาศอิสรภาพ

และในตอนนั้นเขาก็ไม่ได้เดินทางมาในฐานะนายทุนผู้มั่งคั่ง แต่มาในฐานะแรงงานขัดดอก

พูดง่าย ๆ ก็คือ คนที่ย้ายมาเริ่มต้นชีวิตใหม่ แต่ไม่มีเงินจ่ายค่าตั๋วเรือ เลยยอมตกลงทำงานให้นายจ้าง เพื่อแลกกับการที่นายจ้างออกค่าเดินทางให้ก่อน

จากนั้นก็ทำงานใช้หนี้ตามสัญญา และเมื่อใช้หนี้ครบจึงจะได้รับอิสรภาพ แล้วเริ่มต้นสร้างชีวิตใหม่ของตัวเอง

และจากครอบครัวผู้อพยพที่เริ่มต้นจากศูนย์ เวลาผ่านไปหลายชั่วอายุคน จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของตระกูลนี้ก็เกิดขึ้นในรุ่นของคุณ Cornelius Vanderbilt

พ่อและแม่ของคุณ Cornelius มีอาชีพหลักเป็นเกษตรกร ฐานะค่อนข้างยากจน 

แต่เพื่อหารายได้มาจุนเจือครอบครัว พ่อของเขาจึงต้องรับจ้างขับเรือ เพื่อขนส่งผู้โดยสารและพืชผลทางการเกษตรข้ามฟากควบคู่ไปด้วย

ด้วยภาระของครอบครัวทำให้คุณ Cornelius ในวัยเพียง 11 ปี ต้องลาออกจากโรงเรียน เพื่อมาช่วยพ่อทำงานบนเรือ

และประสบการณ์เหล่านั้นก็ได้หล่อหลอมให้เขาคุ้นเคยกับธุรกิจนี้เป็นอย่างดี และจุดประกายความทะเยอทะยานที่อยากจะก้าวขึ้นมาเป็นเจ้าของกิจการด้วยตัวเอง

จนกระทั่งเมื่อเขาอายุ 16 ปี เขาตัดสินใจขอยืมเงินแม่ 100 ดอลลาร์สหรัฐ เพื่อซื้อเรือมาทำธุรกิจรับส่งคนข้ามฟาก 

ซึ่งนับเป็นก้าวแรกในการเริ่มต้นธุรกิจของตัวเองอย่างเต็มตัว และตลอดหลายสิบปีจากนั้น เขาก็เดินหน้าขยายกิจการด้วยกลยุทธ์ตัดราคาที่ดุดัน

จนก้าวขึ้นมาเป็นมหาเศรษฐี ผู้เป็นเจ้าของกองเรือกลไฟมากกว่า 100 ลำ ที่วิ่งให้บริการครอบคลุมทั้งแม่น้ำฮัดสัน ไปจนถึงเส้นทางชายฝั่งอย่างนิวยอร์กและบอสตัน

แต่ความทะเยอทะยานของคุณ Cornelius ไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น

ในวัยเกือบ 70 ปี ซึ่งเป็นวัยที่หลายคนคงเลือกที่จะเกษียณและพักผ่อนไปแล้ว แต่เขากลับตัดสินใจครั้งใหญ่ 

ด้วยการเบนเข็มทิศธุรกิจจากอาณาจักรเรือ เพื่อกระโดดเข้าสู่อุตสาหกรรมรถไฟอย่างเต็มตัว 

โดยใช้กลยุทธ์กว้านซื้อกิจการเส้นทางรถไฟเดิมที่มีอยู่แล้ว จากนั้นนำมาควบรวมเข้าด้วยกัน 

ทำให้เขาสามารถครอบครองเส้นทางทำเลทองที่เชื่อมระหว่างนิวยอร์กยาวไปจนถึงชิคาโกได้สำเร็จ จนเกิดเป็นเครือข่ายทางรถไฟที่ยิ่งใหญ่และทรงอิทธิพลที่สุดในยุคนั้น

ความยิ่งใหญ่ของอาณาจักร Vanderbilt เติบโตอย่างก้าวกระโดด จนกระทั่งคุณ Cornelius เสียชีวิตลงในวัย 82 ปี 

เขาทิ้งมรดกไว้สูงถึงประมาณ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งในยุคนั้นถือเป็นตัวเลขที่มหาศาลมาก 

ถึงขั้นที่มีการประเมินกันว่า ทรัพย์สินส่วนตัวของเขาเพียงคนเดียว มีมูลค่ามากกว่าเงินในคลังของรัฐบาลสหรัฐฯ ทั้งประเทศรวมกันเสียอีก

และเพื่อป้องกันไม่ให้อาณาจักรที่เขาสร้างมากับมือต้องแตกสลาย คุณ Cornelius จึงตัดสินใจส่งมอบมรดกเกือบทั้งหมดให้กับลูกชายคนโต 

ซึ่งก็คือคุณ William Henry Vanderbilt เป็นผู้รับช่วงสืบทอดอาณาจักรต่อเพียงคนเดียว และคุณ William ในฐานะผู้นำตระกูลรุ่นที่ 2 ก็ไม่ได้ทำให้ผู้เป็นพ่อผิดหวัง

เขาใช้กึ๋นทางธุรกิจบริหารเครือข่ายรถไฟ และขยายอาณาจักรรถไฟให้ยิ่งใหญ่ขึ้นไปอีก จนความมั่งคั่งของตระกูลเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า

จากเกือบ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทะยานมาแตะระดับ 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในเวลาไม่ถึง 9 ปี

จากความสำเร็จนี้ ทำให้คุณ William ก้าวขึ้นมาเป็นชาวอเมริกันที่รวยที่สุด ต่อจากคุณพ่อของเขาทันที

เรียกได้ว่า ความมั่งคั่งของตระกูล Vanderbilt ถูกสร้างมาด้วยหยาดเหงื่อในรุ่นแรก และถูกต่อยอดจนยิ่งใหญ่ค้ำฟ้าอย่างสมบูรณ์แบบในรุ่นที่ 2

แต่คำสาปของตระกูลก็ได้เริ่มต้นขึ้นอย่างแท้จริง เมื่อมรดกมหาศาลก้อนนี้ ตกทอดมาถึงมือของทายาทรุ่นที่ 3

เพราะทายาทรุ่นหลานเกิดมาพร้อมกับสถานะมหาเศรษฐีตั้งแต่วินาทีแรกที่ลืมตาดูโลก ทำให้พวกเขาไม่เคยต้องลิ้มรสความลำบากแบบที่คนรุ่นก่อนเคยเผชิญ

และสำหรับพวกเขาแล้ว การต่อยอดธุรกิจให้เติบโตขึ้นไปอีก กลับไม่ใช่เรื่องสำคัญเท่ากับการใช้เงินก้อนที่มีอยู่ เพื่อให้สังคมชั้นสูงยอมรับ

เพราะในสังคมยุคนั้น แม้ตระกูล Vanderbilt จะร่ำรวยมาก แต่กลุ่มผู้ดีเก่ากลับมองว่า บรรพบุรุษผู้ก่อตั้งตระกูลเป็นเพียงชนชั้นแรงงานไร้ชาติตระกูล

ตระกูล Vanderbilt จึงมักถูกตีตราว่าเป็นแค่เศรษฐีใหม่ และมักจะถูกกีดกันจากสังคมชั้นสูงอยู่เสมอ

และเพื่อลบปมด้อยนี้ เหล่าทายาทจึงทุ่มเงินมหาศาลเพื่อซื้อหน้าตาและสถานะทางสังคม จนกลายเป็นมหกรรมการผลาญเงินครั้งใหญ่ในหมู่ญาติพี่น้อง

ไม่ว่าจะเป็นการกว้านซื้อที่ดินทำเลทองบนถนน Fifth Avenue กลางมหานครนิวยอร์ก แล้วเนรมิตคฤหาสน์หรูหราประจำตระกูลขึ้นมาตั้งตระหง่านเป็น 10 หลัง

รวมถึงการทุ่มเงินสร้างคฤหาสน์ตากอากาศสไตล์ยุโรปอีกหลายแห่ง และที่อลังการที่สุดคือ Biltmore Estate คฤหาสน์ขนาดมหึมาถึง 250 ห้อง 

ที่จนถึงทุกวันนี้คฤหาสน์แห่งนี้ก็ยังครองตำแหน่งบ้านพักอาศัยส่วนตัวที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกา

นอกจากอสังหาริมทรัพย์ พวกเขายังผลาญเงินไปกับงานปาร์ตีสุดเหวี่ยง การกว้านซื้องานศิลปะราคาแพง และการใช้ชีวิตที่หรูหราฟู่ฟ่าแบบไร้ขีดจำกัด

และนี่คือจุดเริ่มต้นของหายนะอย่างแท้จริง ในขณะที่เงินกงสีถูกดึงออกไปผลาญอย่างสนุกสนาน 

ธุรกิจรถไฟซึ่งเป็นอู่ข้าวอู่น้ำหลักของตระกูล กลับถูกปล่อยปละละเลยไม่ได้รับการลงทุนต่อยอดให้ทันยุคสมัย

จนเมื่อโลกก้าวเข้าสู่ยุคแห่งการเปลี่ยนแปลง อุตสาหกรรมรถไฟก็เริ่มถูกท้าทายอย่างหนักจากรูปแบบการเดินทางและการขนส่งยุคใหม่ อย่างรถยนต์และเครื่องบิน

เมื่อรายได้หลักเริ่มหดหาย แต่รายจ่ายค่าภาษีที่ดิน ค่าบำรุงรักษาคฤหาสน์ และไลฟ์สไตล์แบบมหาเศรษฐียังคงเดินหน้าต่อไปไม่หยุด

ภูเขาน้ำแข็งแห่งความมั่งคั่งที่พวกเขาเคยคิดว่าใช้กี่ชาติก็ไม่มีวันหมด จึงค่อย ๆ ละลายหายไปอย่างรวดเร็ว

จนกระทั่งล่วงเลยมาถึงช่วงศตวรรษที่ 20 คฤหาสน์สุดหรูบนถนน Fifth Avenue ที่เคยเป็นสัญลักษณ์แห่งความยิ่งใหญ่เหล่านั้น 

ก็ทยอยแบกรับภาระค่าใช้จ่ายไม่ไหว จนต้องถูกขายทอดตลาดและทุบทิ้งไปทีละหลัง

ส่วนคฤหาสน์หลังอื่น ๆ รวมถึง Biltmore Estate ก็ค่อย ๆ ถูกปรับบทบาทจากคฤหาสน์ส่วนตัว มาเป็นสถานที่ท่องเที่ยว เพื่อหารายได้มาประคองค่าดูแลรักษา

และบทสรุปที่ตอกย้ำคำสาปของตระกูลนี้ได้อย่างเจ็บปวดที่สุด ก็สะท้อนออกมาในงานรวมญาติของตระกูล Vanderbilt ในปี 1973

ที่มีการเล่าต่อกันมาว่า ในบรรดาทายาทกว่า 120 คนที่มาร่วมงาน ไม่มีใครมีสถานะเป็นเศรษฐีเงินล้านหลงเหลืออยู่เลยแม้แต่คนเดียว

ถึงตรงนี้ หลายคนอาจสงสัยว่าแล้วในปัจจุบัน ทายาทของตระกูล Vanderbilt หายไปไหนหมด ?

ความจริงก็คือ สายเลือดของตระกูลนี้ยังคงอยู่ และทายาทหลายคนก็มีชื่อเสียงระดับโลก

ไม่ว่าจะเป็นคุณ Anderson Cooper ผู้ประกาศข่าวแถวหน้าของสหรัฐอเมริกา หรือคุณ Timothy Olyphant นักแสดงฮอลลีวูดชื่อดัง 

เพียงแต่ความสำเร็จและทรัพย์สินของพวกเขาในวันนี้ ล้วนมาจากน้ำพักน้ำแรงของตัวเองทั้งนั้น ไม่ใช่มรดกตกทอดจากตระกูลแต่อย่างใด

เรื่องนี้จึงเป็นกรณีศึกษาที่เตือนใจเราได้เป็นอย่างดีว่า ผู้นำตระกูลอาจมีความเก่งกาจถึงขั้นสร้างอาณาจักรจนยิ่งใหญ่ค้ำฟ้าได้

แต่หากล้มเหลวในการปลูกฝังทักษะทางการเงินให้คนรุ่นหลัง และปล่อยให้ลูกหลานหลงระเริงอยู่บนกองเงินกองทอง

ก้อนมรดกเหล่านั้นก็อาจกลายเป็นสิ่งที่ย้อนกลับมาบั่นทอนความกระตือรือร้น และแรงจูงใจในการสร้างเนื้อสร้างตัว

ซ้ำร้ายยังหล่อหลอมให้พวกเขากลายเป็นคนที่ไม่เห็นคุณค่าของเงิน จนสุดท้ายก็ไม่รู้จักวิธีปกป้องและต่อยอดมันให้งอกเงย

ทำให้ไม่ว่าทรัพย์สินจะเริ่มต้นมากมายมหาศาลแค่ไหน ก็สามารถสลายหายไปได้ภายในเวลาเพียงไม่กี่รุ่น

และที่น่าตลกร้ายก็คือ สิ่งเดียวที่ทำให้ชื่อของ Vanderbilt ยังคงได้รับการยกย่องและสร้างคุณค่ามาจนถึงทุกวันนี้ 

กลับไม่ใช่ความยิ่งใหญ่ของธุรกิจ หรือคฤหาสน์หรูหราอลังการ แต่เป็น Vanderbilt University สถาบันการศึกษาชั้นนำ 

ที่คุณทวด Cornelius ผู้เป็นต้นตระกูลได้เจียดเงินบริจาคก่อตั้งไว้ในช่วงบั้นปลายชีวิตนั่นเอง..

#WealthTransfer

#วางแผนมรดก

#Vanderbilt

References

-https://live-platforms.com/th/education/article/432-family-wealth-legacy-values

-http://www.psy.vanderbilt.edu/history/1873.html

-https://www.history.com/articles/cornelius-vanderbilt

-https://www.biltmore.com/our-story/biltmore-history/estate-timeline/

-https://www.biltmore.com/our-story/biltmore-history/the-vanderbilt-family/

-https://en.wikipedia.org/wiki/Vanderbilt_family

-https://en.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Vanderbilt