“ถ้าคุณฉลาด คุณไม่จำเป็นต้องกู้เงินมาลงทุน และหากคุณโง่ คุณยิ่งไม่ควรกู้เลย” ถอดรหัสคำเตือนอมตะ ในโลกลงทุน ของ Warren Buffett
7 ส.ค. 2026
ช่วงที่ผ่านมา หลายคนน่าจะเห็นข่าวว่า มีนักลงทุนมากมาย ไม่ว่าจะรายเล็กในเกาหลีใต้ หรือรายใหญ่ที่เป็นเจ้าของกองทุน Hedge Fund ในสหรัฐฯ
ต่างก็ถูกลบความมั่งคั่งไป จากการใช้เงินกู้มาลงทุน หรือที่เรียกว่า “เลเวอเรจ”
สิ่งนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะเรื่องราวการเกิด-ดับ ของบรรดานักลงทุนดาวรุ่งพุ่งแรง ในโลกการลงทุนมีอยู่เป็นประจำแทบทุกปี ไม่ว่าจะเกิดขึ้นทางฝั่งไทย หรือไปยันระดับโลกก็ตาม
ซึ่งคุณ Warren Buffett ตำนานเสาเอกแห่งโลกการลงทุนเอง ก็ถึงกับเคยกล่าวประโยคสั้น ๆ แต่ฟังแล้วก็สะท้อนทั้งความเป็นจริงในโลกการลงทุน
และหลักการสำคัญ ให้เรายึดไว้ใช้นำทางเพื่อสร้างความมั่งคั่ง พร้อมป้องกันตัวเอง ไม่ให้ล้มหายตายจาก กลายเป็นเพียงผู้พ่ายแพ้ แบบกู่ไม่กลับเสียก่อน อยู่เหมือนกัน
หากสงสัยว่า แล้วประโยคสั้น ๆ ง่าย ๆ แต่ความหมายสุดลึกล้ำที่คุณ Warren Buffett กล่าวไว้เป็นอย่างไร
และตัวอย่างจากอดีต ของบรรดานักลงทุนฉลาด ๆ ที่ภายหลังกลายมาเป็นอุทาหรณ์สอนใจคนรุ่นหลัง มีตัวอย่างไหนน่าสนใจบ้าง ?
มาหาคำตอบด้วยกันกับ WealthThink ทำความมั่งคั่ง ให้เป็นเรื่องง่าย
ย้อนกลับไปเมื่อประมาณ 16 ปีก่อน หลังจากวิกฤติเศรษฐกิจแฮมเบอร์เกอร์เพิ่งผ่านพ้นไปไม่นาน จนฝุ่นผงจากซากปรักหักพัง ยังเหลือให้เห็นร่องรอยไว้ไม่น้อย
คุณ Warren Buffett ได้กล่าวประโยคอมตะหนึ่ง ตอนให้ปากคำต่อคณะกรรมการสอบสวนวิกฤติการเงินของสหรัฐอเมริกา ในครั้งนั้นไว้ว่า
“If you’re smart, you don’t need leverage; and if you’re dumb, you shouldn’t be using it.”
หรือแปลเป็นไทยได้ว่า
“ถ้าคุณฉลาด คุณไม่จำเป็นต้องกู้เงินมาลงทุน และหากคุณโง่ คุณยิ่งไม่ควรกู้เลย”
ประโยคข้างต้น แม้จะถูกกล่าวในบริบทตอนเกิดวิกฤติเศรษฐกิจ ปี 2008 แต่หากเราลองคิดตามดู
จะเห็นว่า แนวคิดการสร้างความมั่งคั่งในการลงทุน ที่ดูแสนจะเรียบง่ายนี้ กลับเป็นแก่นสำคัญ สามารถใช้ได้ตลอดกาล ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปอีกนานแค่ไหน..
ที่ผ่านมา หากเราได้มีโอกาสติดตามข่าวสารการลงทุนอย่างใกล้ชิด ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ
เราจะเจอข่าวทำนองว่า มีเศรษฐีหุ้นแนวหน้าชื่อดัง ขาดทุนอย่างหนัก จนพาให้หุ้นบางตัวร่วงจนติดฟลอร์อยู่หลายวัน
หรือดาวรุ่งพุ่งแรงในวงการ ที่ครั้งหนึ่งสื่อเคยจับจ้อง เพราะสามารถสร้างความร่ำรวยได้อย่างรวดเร็ว ในวิธีการที่ดูแปลกประหลาดมาก
แต่เมื่อเวลาผ่านไป คนคนเดียวกันนี้ กลับพบเจอกับความพ่ายแพ้อย่างหนัก ไม่สามารถฟื้นคืนความยิ่งใหญ่กลับมาได้ และทิ้งภาระให้คนอื่น ๆ ต้องมาคอยตามแก้ปัญหาที่ตัวเองก่อไว้อยู่เสมอ
ซึ่งในอดีต โลกการลงทุนของเราก็เคยมียอดฝีมือระดับตำนาน ที่วันนี้ก็หายไปจากตลาด และไม่มีวันจะกลับมาอีกแล้วอยู่ไม่น้อย อย่างเช่น
- คุณ Victor Niederhoffer ปรมาจารย์การลงทุนระดับตำนาน ผู้สร้างสถิติไร้พ่ายเกือบ 20 ปี แต่พอร์ตก็พังครืน ในชั่วเวลาเพียงข้ามคืน
โดยช่วงที่บริหารกองทุน คุณ Victor Niederhoffer เคยทำผลตอบแทนจากการลงทุน ได้เฉลี่ยสูงถึง 30% ต่อปี
และด้วยความสำเร็จระดับนี้ เขาถึงกับเคยเขียนตำราชื่อดังไว้สอนคนอื่น แถมมีนักลงทุนจำนวนมากพากันยกย่องเขาเป็นระดับปรมาจารย์แห่งวงการด้วยซ้ำ
แต่แล้วในปี 1997 เขากลับมองว่าหุ้นของธนาคารในไทยหลายตัว ที่เพิ่งโดนวิกฤติเศรษฐกิจต้มยำกุ้งถล่มมาหมาด ๆ กำลังมีราคาถูกแสนถูก จนมองเห็นเป็นโอกาสทองในการลงทุน
เพราะเขาเชื่อมั่นว่า รัฐบาลไทยจะไม่มีทางยอมปล่อยให้ธนาคารเหล่านั้นล้มละลายแน่นอน
ซึ่งผลที่เกิดขึ้นคือ เขาคิดผิด และต้องขาดทุนไปเกือบ 50% อย่างรวดเร็ว
แต่ที่ซ้ำร้ายยิ่งไปกว่านั้นก็คือ เขายอมแพ้ไม่เป็น และต้องการจะเอาเงินที่สูญเสียไปกลับคืนมาให้เร็วที่สุด
เขาจึงหันไปใช้เครื่องมืออย่าง Option โดยการขายสิ่งที่เรียกว่า “Put Option” ของดัชนี S&P 500 ซึ่งเป็นเหมือนการขายประกันให้นักลงทุนคนอื่น สำหรับปกป้องตัวเองถ้าหากตลาดหุ้นปรับตัวลง
โดยหากตลาดหุ้นเกิดร่วงลงต่ำกว่าที่ตกลงกันไว้เมื่อไร เขาก็จะเป็นคนจ่ายชดเชยค่าความเสียหายนั้นให้เอง
แลกกับการที่ตัวเขาเองจะได้ค่าพรีเมียม ซึ่งคล้าย ๆ กันกับการได้รับเงินค่าเบี้ยประกันเพียงเล็กน้อย
ทุกอย่างดูดีมาก จนกระทั่งหลังจากนั้นไม่นาน วิกฤติจากฟากฝั่งเอเชีย ก็เริ่มลามมาส่งผลกระทบสู่ฝั่งตะวันตกบ้าง จนทำให้ดัชนี S&P 500 ร่วงลง 6.9% ภายในวันเดียว
คนที่ซื้อสัญญากับเขาเอาไว้ จึงแห่กันมาใช้สิทธิใน Put Option ที่คุณ Victor Niederhoffer ขายไว้ ซึ่งก็เป็นการทวงค่าชดเชยพร้อมกันอย่างมิได้นัดหมาย
ผลลัพธ์สุดท้ายของตำนานที่ยังมีลมหายใจคนนี้ก็คือ เขาไม่มีเงินจ่าย จึงถูกบังคับให้ขายสถานะ จนต้องยอมปิดกองทุน และนำของสะสมมีค่าจำนวนมากของเขา ออกมาประมูลขาย เพื่อใช้หนี้
แต่ความเจ็บปวดที่มากระแทกซ้ำให้รู้สึกเจ็บใจมากกว่าเดิมอีก ก็คือวันต่อมา ตลาดก็ฟื้นตัวกลับขึ้นมาอย่างรุนแรง และไม่กี่สัปดาห์หลังจากนั้น ดัชนีหุ้นก็กลับไปเท่าเดิม เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น
ซึ่งถ้ารอถึงตอนนั้น สถานะ Put Option ของเขาก็จะยังคงมีกำไร
หมายความว่า หากเขาสามารถอยู่รอดต่อมาได้เพียงแค่อีกวันเดียว จากตอนที่ตลาดลงหนัก ณ ตอนนั้น เขาก็จะพลิกฟื้นสถานการณ์การลงทุนกลับมาได้ทันที
และคนรุ่นหลังก็อาจจะได้จดจำเขาในฐานะ นักลงทุนผู้โกงความตายแทนก็ได้..
- Long-Term Capital Management หรือ LTCM กองทุนจากนักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล ที่พังไม่เป็นท่า
คู่หูนักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลผู้อยู่เบื้องหลังกองทุนนี้ ได้ทำสิ่งที่ยิ่งใหญ่มาก ฝากไว้ให้กับโลกการเงินและคณิตศาสตร์
ความยิ่งใหญ่นั้นก็คือ การคิดค้นสมการ Black-Scholes ที่ไว้ใช้คำนวณหามูลค่าที่แท้จริงของ Option และกลายมาเป็นสมการทางการเงินเพียงอันเดียว ที่ถูกบรรจุไว้ใน 1 ใน 17 สมการเปลี่ยนโลกด้วย
กองทุน LTCM เอง ได้นำสมการ Black-Scholes มาใช้ลงทุนอย่างเต็มที่ ผสานกับการใช้เงินกู้อย่างเต็มขั้น ระดับ 25 เท่าของเงินลงทุนตั้งต้น เพื่อเร่งผลตอบแทนให้เยอะที่สุด
แต่สมการก็คือสมการ เพราะไม่ว่าจะมีโมเดลการลงทุนที่ซับซ้อนสุดล้ำมากแค่ไหน ก็ยังไม่สามารถคำนวณและป้องกันความเสี่ยง ได้แบบไร้จุดอ่อน
เมื่อเกิดเหตุการณ์รัสเซียผิดนัดชำระหนี้ในปี 1998 กองทุนนี้ก็ต้องขาดทุนอย่างหนัก จนถึงขนาดที่ธนาคารกลางสหรัฐอเมริกา ต้องเข้ามาช่วยอุ้มไว้ เพื่อไม่ให้ระบบการเงินโลกพังตามไปด้วย
ซึ่งความตลกร้ายของเรื่องนี้ก็คือ หนึ่งในคนที่เคยจะเข้ามาช่วยอุ้มกองทุนนี้ ก็คือคุณ Warren Buffett แต่ดีลนี้ก็ไม่ได้เกิดขึ้น เพราะทางฝั่ง LTCM ไม่รับข้อเสนอ..
- คุณ Rick Guerin อดีตตำนานผู้เคยยืนเคียงบ่าเคียงไหล่กับคู่หูคุณ Charlie Munger และคุณ Warren Buffett
คุณ Rick Guerin เปรียบได้กับเป็นหุ้นส่วนคนที่ 3 ของ Berkshire Hathaway ในยุคแรกเลย โดยว่ากันว่าในยุคนั้น เขาเป็นดาวรุ่งที่พุ่งแรงกว่าอีก 2 คน เพราะทำผลตอบแทนจากการลงทุนได้มากที่สุด
แต่จุดที่ทำให้คนในยุคหลังที่ติดตามเรื่องราวความมหัศจรรย์ของ Berkshire Hathaway มักจะลืมชื่อของเขาไป
ก็เพราะว่า ในช่วงที่ตลาดหุ้นคึกคักมาก ๆ เขาได้เผลอไปใช้เงินกู้มาร์จินมากเกินไป
และพอตลาดเข้าสู่ช่วงตกต่ำคือระหว่างปี 1973-1974 พอร์ตของเขาจึงมีปัญหาหนัก
และต้องยอมกล้ำกลืนฝืนทน ด้วยการขายหุ้น Berkshire Hathaway ให้กับคุณ Warren Buffett ไปในราคาถูก ๆ เพื่อเอาเงินไปใช้หนี้
หากในวันนั้น เขาไม่พลั้งเผลอกระทำเรื่องนี้ลงไป หุ้น Berkshire Hathaway ที่เขาถือเอาไว้ วันนี้ก็จะมีมูลค่าเติบโตเพิ่มขึ้นถึง 19,000 เท่า
และเขาก็จะไม่ต้องใช้เวลาหลังจากนั้นอีกหลายต่อหลายปี กว่าจะกู้ความมั่งคั่งกลับมา จนเป็นแถวหน้าในวงการได้อีกครั้ง..
จะเห็นว่า ทั้ง 3 กรณีที่เล่ามา คนเหล่านี้ล้วนแต่มีการศึกษาสูง, ภูมิความรู้ระดับหาตัวจับได้ยาก และไม่มีใครวิเคราะห์การลงทุนแบบมั่ว ๆ ไม่ละเอียดเลย
ทุกคนต่างทำการบ้านมาเป็นอย่างดี แต่เมื่อเจอกับปัญหาระยะสั้น แทนที่จะสามารถจำกัดความเสียหายไม่ให้ลุกลามจนพอร์ตพัง
แต่เพราะมีการกู้เงินมาลงทุนเป็นสัดส่วนที่สูงเกินไป ก็ยิ่งไปซ้ำเติมให้สถานการณ์บานปลายยิ่งกว่าเดิม จนยากที่จะกู้พอร์ตกลับมาได้อีกครั้ง..
เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า แม้หลายครั้งเราจะวางแผนมาอย่างดี แต่พอได้ทำเรื่องที่เสี่ยงมากเกินไป จนปัญหาหนักได้เกิดขึ้น แบบยากที่จะรับมือ
ต่อให้สักวัน สถานการณ์นี้จะต้องผ่านพ้นไป แต่หากเราไม่สามารถยื้อตัวเอง ให้อยู่ได้นานจนถึงวันนั้น เพราะโดนเจ้าหนี้บังคับขาย ให้หาเงินมาใช้หนี้ทันทีไปเสียแล้ว
ทุกสิ่งที่เราได้อดทนทำมานาน ก็ดูจะกลายเป็นเรื่องที่สูญเปล่าไป และชื่อเสียงของเราในตอนจบ ก็จะต้องมัวหมอง
ถูกคนรุ่นต่อ ๆ มา พากันจดจำไว้สอนกันเป็นบทเรียนว่า คนคนนี้เป็นนักลงทุนอีกคน ที่พ่ายแพ้ให้กับโลกการลงทุน และอย่าไปทำตามพวกเขาเด็ดขาด..
อ่านมาถึงตรงนี้ ก็เชื่อว่า เราคงเข้าใจถึงบทเรียนความล้มเหลว จากเหล่านักลงทุนแนวหน้าในอดีต และเห็นถึงความสำคัญของประโยคที่คุณ Warren Buffett ได้เคยกล่าวไว้ กันดีขึ้นแล้ว
ก่อนที่จะจบบทความนี้ลง ก็อยากจะขอให้พวกเราลองหันมามองในฝั่งของบรรดานักลงทุนระดับตำนาน ที่ยังเอาตัวรอดมาได้ในโลกการลงทุนที่แสนโหดร้ายนี้กันดูบ้าง
จะเห็นได้ว่า สิ่งที่คนกลุ่มนี้ได้ทำ จะแตกต่างจากคนกลุ่มแรกอย่างสิ้นเชิง และมักจะมีหลักคิดคล้าย ๆ กัน จนดูเหมือนจะถอดแบบกันมาเป๊ะ ๆ เลย ประกอบด้วย
1. พวกเขาเหล่านี้ สามารถเลือกขายหุ้นได้ในวันที่อยากขาย ไม่ใช่วันที่จำเป็นต้องขาย
เพราะการลงทุนที่ดี ใช้สร้างความมั่งคั่งอย่างยั่งยืน และทำให้เรานอนหลับสบายในทุกคืน คือการที่เราสามารถเป็นผู้คุมจังหวะในการซื้อ-ขายได้เอง ไม่ใช่เป็นการปล่อยให้เจ้าหนี้ หรือใครก็ตามแต่ มาตัดสินใจแทนเรา
2. ไม่ว่าหุ้นที่เราลงทุนจะดีมากแค่ไหน ก็จะต้องมีช่วงที่ราคาเหวี่ยงขึ้น-ลงหนัก ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
คนที่สามารถอดทนถือหุ้นคุณภาพดี มีอนาคตไกลเหล่านี้ ได้ยาวนานหลายปี โดยไม่ถอดใจหรือมีเหตุการณ์บังคับ ให้ต้องขายออกไปอย่างน่าเสียดาย
ในตอนสุดท้าย ก็สามารถกลายเป็นคนที่ประสบความสำเร็จในการลงทุนได้เช่นเดียวกัน
3. สิ่งที่อาจจะดูสามัญธรรมดาที่สุด แต่กลับสำคัญที่สุด ก็คือการคุมตนเอง ไม่ให้เร่งรีบเกินไป
เรื่องนี้ คุณ Warren Buffett เคยกล่าวเอาไว้หลายครั้งในหลายโอกาส แต่ก็สามารถสรุปออกมาเป็นประโยคสั้น ๆ แบบกระชับได้ว่า
“ในโลกการลงทุนนั้น คุณไม่จำเป็นต้องเป็นคนที่ฉลาดมากก็ได้ ขอแค่คุณมีความสามารถเหนือกว่าค่าเฉลี่ยทั่วไปเพียงเล็กน้อย
คุณแค่ใช้เงินให้น้อยกว่าที่หามาได้ และลงทุนอย่างสม่ำเสมอในระยะยาว ด้วยความอดทนอดกลั้น
ในสักวันหนึ่ง คุณคนเดียวกันนี้ ก็จะกลายเป็นคนที่มั่งคั่งมาก ๆ ได้อยู่ดี..”
References
-หนังสือ Seventeen Equations that Changed the World (2012) โดย Ian Stewart
-หนังสือ Fooled by Randomness: The Hidden Role of Chance in Life and in the Markets (2005) โดย Nassim Taleb
-Blowing Up How Nassim Taleb turned the inevitability of disaster into an investment strategy โดย Malcolm Gladwell
-Berkshire Hathaway’s Letter to Shareholders 2010